święty las

W Baro, miejscowości skąd pochodzi wybrany w ostatnich wyborach nowy prezydent Gwinei nieopodal jeziora znajduje się święty las. W dniach poprzedzających pierwsze w sezonie połowy w ów lesie składa się ofiary dla przodków i duchów. Tuż przed pierwszym wejściem do jeziora ludność gromadzi się w świętym lesie i w rytmie bębnów wpada w dziki, entuzjastyczny szał.

Jezioro

w jeziorze

Zanim zgromadzone nad brzegiem tłumy jednocześnie rzucą się na połów szef wioski składa ofiarę przodkom, mediuje z nimi prosząc o pozwolenie na połów. Jeśli ofiara zostanie przyjęta ogłasza to zgromadzonym i wtedy można zacząć bieg w stronę jeziora.

w jeziorze 2

w jeziorze 3

po połowie ryb

Tancerze

tancerze

Przed i po połowie we wsi ciągle słychać muzykę graną na bębnach. W tym czasie przede wszystkim gra się rytmy z rodziny dunumba którym towarzyszą tańce grupy wiekowej Barati.

Tancerze Barati prócz tego, że pięknie tańczą podczas wszelkich celebracji wykonują również inne przydatne czynności, odpowiedzialni są za coś co nazwać można by robotami publicznymi, np. utrzymują w porządku drogi i szlaki.

tancerze

tancerze

Maski

Tasaba

W Gwinei jest bardzo wiele masek. Niektóre wzbudzają uśmiech i radość jak np. Tasaba, inne sieją strach np. Koma a niektóre wręcz paraliżują tak jak Kondem którego nazwy w niektórych wsiach nawet nie można wypowiedzieć.

Tasaba

Koma

maska kobieca

Praca

budowanie studni

W Afryce warunki życiowe są generalnie bardzo ciężkie. Mimo, że festiwal jezior Dalamon trwa około 3,4 tygodni cyrkulując pomiędzy wioskami ostatecznie się kończy a wtedy mieszkańcy wracają do codziennych zajęć.

Przykładowy bolonfola, świeto ryb ( jezior ), miejscowość Baro

M.K należy do rodu Kouyate zajmującego się muzyką griocką od początku pisanej historii Afryki zachodniej. Podczas przygotowywania do wywiadu jeden z moich lokalnych znajomych dokonał rozróżnienia na muzykę tradycyjną i komercyjną. Cóż, jest to dość błache rozróżnienie gdyby nie to ,że dodał , że muzyka tradycyjna polega na tym , że nie wszyscy mogą w niej uczestniczyc, tj. nie każdy może ją grać, przy niej tańczyc. W Conakry- stolicy podobno jest innaczej, wystarczy zapłacić i wszystko można. Bolon jest według M.K. instrumentem świetym, specjalnym, nie na każdej ceremonii sie na nim gra. Z drugiej strony mówi, że jesli dostaje propozycję zagrania koncertu po prostu na nim gra. Ponoć fabrykacja tego instrumentu wymaga oddalenia się od wioski i przygotowanie go bez świadkow, w odseparowaniu, w krzakach jak powiedzial M.K. Mimo to w jego warsztacie w Conakry widziałem dużo bolonow w stanie półsurowym, prawdopodobnie sa to instrumenty zamówione przez europejskich studentów. Cóż , w kilkunastomilionowym Conakry też zdażaja sie krzaki. Najciekawsza i zarazem najbardziej mistyczna w rozmowie z M.K. jest opowieść o ceremonii Bara, tzw. 40 dniu, 40 dniu po śmierci kogoś. Jeśli była to osoba ważna- wódz wioski, to organizuje sie dość duże obchody upamietniajace zmarłą jednostkę. Zjawiaja się na niej przedstawiciele różnych rodzin, wiosek oraz fachów. Każda delegacja oddaje szacunek zmarłej osobie w szczególny, indywidualny sposób. Obecni są też na niej czarownicy, tzw. Gri Gri mani którzy rzecz jasna odprawiają swoje czary. Co ciekawe, ich działania mają też ponoć wpływ na wybór przyszłego wodza. M.K. nie mógł powiedzieć jakie to czary odpraiają czarownicy , jest to tabu, powiedział jedynie, że robią oni tam dużo rzeczy i sa one mocne i niebezpieczne. Co ciekawe jeśli ktoś ma jakiś problem udaje sie na ta ceremonie gdyż jest tam dużo czarodziejow a oni sa w stanie zaradzic wszystkiemu. Ostatecznie pada teza że istnieje rozgraniczenie na to co jest użytkiem prywatnym – komercyjnym i to co jest użytkiem nieprywatnym, definiowanym przez tradycje.

po miejskiej dunumbie

Przypadek często odwoływał się do zbawczej roli wielkich mistrzów takich jak Famadou Konate i Mammady Keita którzy prezerwują lokalna tradycje na zasadzie jej eksportu do Japonii, Europy i Ameryki i tam jej pielęgnowania. Mistrzowie tacy oraz im podobni, odwiedzają swoje rodzinne strony dokonując kulturalnej reintrodukcji ( tak jak goryle z zoo wprowadza się z powrotem w środowisko naturalne). Produkty ich zabiegów jednakże odbiegają od tego co w lokalnym kontekście uznawane jest za normę. Wieloletnie funkcjonowanie wielkich mistrzów w zachodnim środowisku powoduje ewolucję ich muzyki. Jest to wynikiem zarówno oczekiwań explicite zachodnich studentów/ publiczności jak i inicjatywy nauczycieli, którzy sami chcą ustanawiać nowe standardy.

Wypytywany przypadek był dość sprzeczny wewnętrznie. Przejawiało się to w kilku sytuacjach. Z jednej strony dużo mówił o zachowywaniu tożsamości i kultury , o tym, że rozmawiając z młodszymi grajkami często przedstawia im konieczność jej zachowania.
„Zachowanie tradycji”, „zachowanie tożsamości” te frazy wydawały się być wygrawerowane w jego głowie ale nic nie znaczyć, proszony o uszczegółowienie powtarzał je jedynie w kółko.

domostwo w Konakry

Pytany o preferencje, tj. jakiego typu granie najbardziej go raduje odpowiedział, że to na ceremoniach, gdyż daje mu możliwość kreacji.

Mimo tego wszystkiego , jego priorytetem jest wyjazd za granice i prowadzenie tam komfortowego życia. W tym pomóc ma jego kanadyjska żona.
Pytany oczekuje od wielu miesięcy na wizę z powodu rozciągłości procedur w ambasadzie.

* B.K na stałe mieszka w Niemczech

przerwa w dziecięcym tańcu

dzieci w Sangbaralla

Dalaman najhuczniej obchodzone jest we wsi Baro z której wg. rozmówcy pochodzi nowy prezydent Alpha Conde wybrany w wyborach zeszło-tegorocznych ( ze względu na zamieszki i wprowadzenie stanu wyjątkowego wybory „nieco” rozciągły się w czasie do bodajże ponad 6 miesięcy).

* Nawiasem mówiąc B. pokazał mi fotkę na której jest z piękną japońską turystką- studentką djembe i stwierdził, że ona właśnie teraz w Konakry załatwia mu wizę do Japonii. Chce wyjechać tam na stałe i twierdzi że to jego dziewczyna.

dzieci w Sangbaralla

B zaczął grać kiedy miał 7 lat, grał na kenkeni, sangbanie, dununie i w końcu na djembe. Jest sierotą , ma 26 lat.

W wiosce ewidentnie się powodzi, na około wszędzie sterty śmieci co świadczy o niczym nie skrepowane , zwiększonej konsumpcji artykułów semi-luksusowych.
W dniu przyjazdu zaobserwowałem dostawę nowych, semi-luksusowych mebli do wioski.

W Sangbaralla wyrosło kilka hotelowych ośrodków przyjmujących hurtowo co roku kilkudziesięciu turystów-studentów, muzyków i tancerzy.
W wiosce jest tymczasowo syn wielkiego Djembefola Famadou Konate, na stale mieszka w Niemczech. Z lokalnymi muzykami nagrywa klipy do promocji i sprzedaży w Europie.
Ps. nawiasem mówiąc w około posesji wielkiego mistrza śmieci wydaje się być najwięcej, wręcz są to sterty. Powodzi się.

Podobno dobrze trafiliśmy i w tym czasie jest, będzie dużo fet muzycznych ( obchodów).. Być może dziś wieczorem będzie nam dane uczestniczyć w nagraniach klipów promocyjnych, kto wie, ustalenia co do tego zostały już poczynione ale nadal nieznany jest ich efekt.

Turystów / studentów z Japonii przewija się tak dużo , ze wiele dzieci wita nas po japońsku.
My sami mieszkamy w ośrodku założonym przez człowieka który w wyniku mezaliansu z amerykańska turystka wylądował na stale w Stanach Zjednoczonych nadal posiadając ośrodek szkolenia muzyków i tancerzy w Sabgbaralla.

dzieci w Sangbaralla

Uzupełnienie ( 1 maja )

Wielu z największych artystów Sangbaralla nie ma w rodzinnej wiosce, podobno siedzą w Konakry i przygotowują się do światowych tourne, jedynie B.K. robi na miejscu nagranie w stylu Roots.
Ps. Na badaniach bywa ciężko Okazał się ,że dzisiaj grania ani jedzenia nie będzie.

Rozmowa z ekspertem M.S
Twierdzi ,że to dobrze ,że przyjeżdżają turyści bo to daje pieniądze artystom lokalnym i dzięki temu mogą grać. Jest to ważne gdyż grajkowie nie cieszyli się dawniej wysoką estymą i przez to ich fundusze były skromne. W nowej sytuacji muzyka się popularyzuje i ma szansę odtworzenia, zachowania.

Ps. balet w kontekscie afryki zachodniej oznacza zespol tradycyjnych
muzykow grajacych na instrumentach djembe, kenkeni, dunun, balafon etc
wraz z grupa tancerzy i tancerek ktorych ruchy dalece odbiegaja od europejskich wyobrazen na temat baletu,
tj. sa mega energiczne , szybkie i skoczne.

M – artysta z Gwineii, na stale mieszka w Mali, od wielu lat.
Nie gra w rytualach poniewaz nie ma z tego pieniedzy.

Zawiele godzin grania w rytuale moze zarobic tylko 5-10 tys CFA (7,5- 15 euro).
Co wiecej jest to wg. niego bardzo meczace

Uwaza, ze wielu mlodych artystow wyjezdza ze wsi do miasta aby grac za pieniadze i nie jest to dobre dla
lokalnej kultury, tj. powoduje zanik muzyki rytualnej.

On sam dawniej grywal w rytualach ale teraz gra tylko na weselach, koncertach oraz daje lekcje bialym.
W czasie rozmowy narzekal na brak duzej ilosci wesel w ostatnim czasie co powoduje zmniejszony doplyw gotowki.
przyjacielem wspomoglismy jego trupe 10 tys CFA za godzine grania w naturze co nagralismy dwoma kamerami w jakosci HD.

'M' i jego zespol w naturze, Bamako